Na który szczyt wejść, jeśli chcesz poznać najwyższe partie Gór Świętokrzyskich, ale nie planujesz wielogodzinnej wyprawy? Najważniejszym celem jest Łysica, a tuż za nią znajduje się Łysa Góra, znana także jako Łysiec. Poniżej porządkuję wysokości, wyjaśniam różnicę między tymi wzniesieniami i podpowiadam, które trasy najlepiej sprawdzą się podczas jednodniowej wycieczki.
Najważniejsze fakty o najwyższych punktach Gór Świętokrzyskich
- Najwyższym masywem są Łysogóry.
- Najwyższy punkt znajduje się w obrębie masywu Łysicy i ma około 612-614 m n.p.m.
- Łysa Góra wznosi się na około 594-595 m n.p.m. i jest drugim najwyższym szczytem regionu.
- Najkrótsze wejście na Łysicę prowadzi ze Świętej Katarzyny i ma około 2,5 km w jedną stronę.
- Na Łysej Górze znajdują się klasztor na Świętym Krzyżu oraz galeria widokowa nad gołoborzem.
Najwyższe punkty nie ograniczają się do jednej nazwy
Gdy mówimy o najwyższym szczycie Gór Świętokrzyskich, najczęściej pada odpowiedź Łysica. Geograficznie sprawa jest jednak odrobinę bardziej złożona, ponieważ masyw ma kilka kulminacji, a najwyższa z nich znajduje się w rejonie Skały Agaty, nazywanej też Zamczyskiem.
| Szczyt lub kulminacja | Wysokość | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Skała Agaty | około 614 m n.p.m. | Najwyższa kulminacja masywu Łysicy, położona na wschód od głównego wierzchołka. |
| Łysica | około 612-613 m n.p.m. | Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich w popularnym ujęciu i punkt Korony Gór Polski. |
| Łysa Góra, czyli Łysiec | około 594-595 m n.p.m. | Drugi najwyższy szczyt, z klasztorem na Świętym Krzyżu i galerią widokową. |
| Szczytniak | około 554 m n.p.m. | Najwyższe wzniesienie Pasma Jeleniowskiego. |
| Bukowa Góra | około 484 m n.p.m. | Charakterystyczny szczyt Pasma Klonowskiego, dobry cel spokojniejszej wycieczki. |
Łysica czy Łysa Góra wybór zależy od celu
Łysica i Łysa Góra bywają mylone, choć są odrębnymi szczytami oddalonymi od siebie o kilka kilometrów. Łysica jest lepszym wyborem dla osoby, która chce zdobyć najwyższy punkt regionu i mieć na koncie szczyt należący do Korony Gór Polski.
Na wierzchołek prowadzi leśny, miejscami kamienisty szlak. Nie należy oczekiwać rozległej panoramy ze wszystkich miejsc, ponieważ znaczna część trasy biegnie przez las. Największe wrażenie robią tu gołoborza i kwarcytowe skały, a nie infrastruktura turystyczna.
Łysa Góra ma nieco niższy wierzchołek, ale oferuje więcej atrakcji podczas jednej wizyty. Na szczycie znajduje się zespół klasztorny na Świętym Krzyżu, muzeum przyrodnicze oraz galeria widokowa nad gołoborzem. W mojej ocenie jest to ciekawszy cel dla rodzin i osób, które chcą połączyć krótki spacer z historią oraz widokami.
Jeżeli masz czas na dłuższą trasę, najlepiej potraktować oba miejsca jako jedną wycieczkę. Wtedy wysokość przestaje być jedynym kryterium, a spacer pokazuje różne oblicza Łysogór, od zacisznego lasu po miejsca o dużym znaczeniu kulturowym.
Najlepsze trasy na najwyższe szczyty
Święta Katarzyna na Łysicę
Najpopularniejsze wejście na najwyższy szczyt prowadzi ze Świętej Katarzyny. Przyrodnicza ścieżka edukacyjna ma około 2,5 km w jedną stronę, około 252 m podejścia i zajmuje przeciętnie godzinę. Park określa ją jako trasę trudną, choć dla osoby o przeciętnej kondycji nie wymaga technicznych umiejętności. Trudność wynika głównie z kamienistego podłoża i odczuwalnego nachylenia na krótkim odcinku. Na spokojne wejście, obejrzenie szczytu i powrót warto zarezerwować 2,5-3 godziny. Po deszczu przydadzą się buty z twardszą podeszwą, ponieważ kamienie i korzenie robią się śliskie.Huta Szklana na Łysą Górę
Najłatwiejsze wejście na Łysą Górę zaczyna się w Hucie Szklanej. Niebieska ścieżka ma 1,8 km, około 94 m podejścia i zajmuje mniej więcej 40 minut. To dobry wariant dla rodzin, osób starszych oraz tych, którzy chcą szybko dotrzeć do klasztoru i galerii widokowej.
Alternatywą jest podejście z Nowej Słupi. Trasa ma około 1,9 km i zajmuje około 50 minut. Jest ciekawa historycznie, ale po opadach również wymaga ostrożności, bo kamienne fragmenty szlaku mogą być nierówne.
Przeczytaj również: Gdzie w góry z psem? Najlepsze szlaki i ograniczenia
Trasa łącząca oba szczyty
Najpełniejszy wariant prowadzi ze Świętej Katarzyny przez Łysicę, Skałę Agaty, Kakonin, Łysą Górę i dalej w kierunku Trzcianki. Całość ma około 18 km, dlatego warto przeznaczyć na nią co najmniej 5-6 godzin wraz z przerwami.
To propozycja dla osób, które chcą zobaczyć najważniejsze punkty Łysogór podczas jednej wyprawy. Nie polecałbym jej jednak jako pierwszego górskiego spaceru z małymi dziećmi. Długość trasy, kamieniste podłoże i ograniczona liczba miejsc, w których można wygodnie odpocząć, mają tu większe znaczenie niż sama wysokość szczytów.
Gołoborza, las i widoki tworzą charakter tych gór
Góry Świętokrzyskie nie imponują wysokością, lecz mają bardzo wyrazisty krajobraz. Najbardziej charakterystyczne są gołoborza, czyli rumowiska skalne powstałe z odpornych skał kwarcytowych. Nie są to typowe piargi znane z wysokich gór, dlatego nie należy schodzić z wyznaczonego szlaku ani próbować przechodzić po ich powierzchni.
Łysogóry porastają przede wszystkim jodły i buki. W starszych fragmentach lasu można zobaczyć powalone drzewa, martwe drewno i naturalnie odnawiający się drzewostan. Dla mnie właśnie ta surowa, leśna atmosfera jest większą wartością niż próba porównywania tych szczytów z wyższymi pasmami Polski.
Najlepszą panoramę łatwiej uzyskać na galerii widokowej na Łysej Górze niż na samej Łysicy. Widoczność zależy od pogody, dlatego przy pochmurnym dniu nie warto budować całego planu wyłącznie wokół fotografowania krajobrazu. Sama trasa i przyroda nadal pozostają atrakcyjne.
Co sprawdzić przed wyjściem na szlak
Najwyższe wzniesienia znajdują się na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego, dlatego można poruszać się wyłącznie po oznakowanych trasach i miejscach udostępnionych do zwiedzania. W 2026 roku normalny bilet wstępu do Parku kosztuje 11 zł, a ulgowy 5,50 zł. Wejście na galerię widokową na Łysej Górze kosztuje odpowiednio 14 zł i 7,50 zł.
Jeżeli planujesz oba te miejsca, dostępny jest pakiet obejmujący wstęp do Parku i na galerię. Kosztuje on 18,50 zł dla osoby dorosłej oraz 10,50 zł w wariancie ulgowym lub specjalnym. Cennik może się zmieniać, więc przed wyjazdem dobrze sprawdzić aktualne zasady na stronie Parku.
- Załóż buty z podeszwą, która dobrze trzyma się kamieni i mokrych korzeni.
- Zabierz wodę i niewielką przekąskę, nawet na krótkie wejście.
- Po opadach licz się z wolniejszym przejściem i śliskim podłożem.
- Nie skracaj trasy przez gołoborza ani obszary ochrony ścisłej.
- Psa można prowadzić na smyczy tylko na wybranych odcinkach, między innymi przy drodze z Huty Szklanej na Łysą Górę.
Niska wysokość nie oznacza, że jest to spacer po miejskim parku. Podejście na Łysicę ma ponad 250 m przewyższenia, a kamienie potrafią zmęczyć bardziej niż łagodne, dłuższe podejście. Najczęstszy błąd początkujących polega na zabraniu zbyt lekkiego obuwia i niedoszacowaniu czasu powrotu.
Najrozsądniejszy plan na jeden dzień w Łysogórach
Jeśli zależy Ci przede wszystkim na najwyższym punkcie, wybierz wejście ze Świętej Katarzyny na Łysicę. Gdy ważniejsze są łatwa trasa, historia i panorama, lepiej zacząć w Hucie Szklanej i wejść na Łysą Górę.
Przy dobrej kondycji można połączyć oba cele w całodzienną wędrówkę. Ja zaplanowałbym ją z zapasem czasu, rozpoczął rano i zostawił sobie możliwość skrócenia trasy, bo w tych górach największą przyjemność daje spokojne przejście przez las, a nie samo szybkie odhaczenie szczytu.
