Krótki spacer na Łysicę, wejście na Święty Krzyż czy całodniowa wędrówka Głównym Szlakiem Świętokrzyskim? Góry Świętokrzyskie pozwalają dobrać trasę do kondycji, pory roku i ilości czasu, ale różnice między poszczególnymi wariantami są większe, niż sugerują niewielkie wysokości. Poniżej zebrałem najciekawsze szlaki, orientacyjne czasy przejścia, poziom trudności i praktyczne zasady, które pomagają zaplanować udaną wycieczkę.
Najważniejsze informacje przed wyjściem na szlak
- Łysica to najlepszy cel na pierwszą krótką wycieczkę, szczególnie ze Świętej Katarzyny.
- Łysa Góra i Święty Krzyż oferują połączenie lasu, gołoborza, historii i łatwego zwiedzania.
- Czerwony szlak między Świętą Katarzyną a Trzcianką ma około 18 km i wymaga zaplanowania powrotu.
- W Świętokrzyskim Parku Narodowym wolno poruszać się wyłącznie po oznakowanych trasach.
- Po deszczu kamieniste odcinki robią się śliskie, dlatego dobre buty są ważniejsze niż wysoka kondycja.
Najlepsze trasy na pierwszy kontakt z Łysogórami
Największą zaletą tutejszych tras jest ich dostępność. Nie trzeba przygotowywać się do wyprawy wysokogórskiej, ale nie warto też traktować ich jak zwykłego spaceru po parku. Kamieniste podłoże, korzenie i krótkie, strome podejścia potrafią zmęczyć bardziej niż sama wysokość.
Na początek polecam dwa kierunki: Świętą Katarzynę i Hutę Szklaną. Pierwsza miejscowość prowadzi na najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich, druga pozwala wygodnie dotrzeć na Łysą Górę i zobaczyć klasztor na Świętym Krzyżu.
| Trasa | Orientacyjny czas | Dla kogo | Największa atrakcja |
|---|---|---|---|
| Święta Katarzyna - Łysica | około 1,5-2 godziny w obie strony | początkujący i rodziny ze starszymi dziećmi | najwyższy szczyt, las i gołoborze |
| Huta Szklana - Łysa Góra | około 1,5-2 godziny w obie strony | osoby oczekujące łatwej trasy | Święty Krzyż i platforma widokowa |
| Nowa Słupia - Łysa Góra | około 2-3 godziny w obie strony | turyści chcący poczuć bardziej leśny charakter trasy | podejście przez las i kamienny trakt |
| Święta Katarzyna - Trzcianka | około 5-7 godzin | osoby z dobrą kondycją | przejście przez oba najważniejsze wzniesienia |
Podane czasy są orientacyjne i obejmują spokojne tempo z krótkimi przerwami. Weekendowy tłok, błoto albo zimowe oblodzenie mogą wydłużyć przejście, dlatego na pierwszą wizytę najlepiej wybrać dzień z zapasem czasu.
Łysica ze Świętej Katarzyny dla początkujących
Najbardziej intuicyjny wariant prowadzi ze Świętej Katarzyny czerwonym szlakiem w stronę Łysicy. Po drodze mijamy klasztor sióstr bernardynek, kapliczkę i źródełko świętego Franciszka, a później wchodzimy w las. Trasa nie jest długa, lecz jej końcowy fragment ma nierówne, kamieniste podłoże, więc sandały czy miejskie sneakersy szybko okazują się nietrafionym wyborem.
Łysica ma około 614 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem Gór Świętokrzyskich. Sam wierzchołek nie oferuje szerokiej panoramy, ponieważ otacza go las, ale charakterystyczne rumowiska skalne, czyli gołoborza, wynagradzają brak rozległego widoku.
Moim zdaniem to jedna z najlepszych tras dla osoby, która chce sprawdzić, czy górskie wędrówki są dla niej. Podejście jest krótkie, a jednocześnie pokazuje wszystko, co typowe dla Łysogór: jodłowy las, kwarcytowe kamienie, wilgotne ścieżki i zmienną nawierzchnię.
Jak zaplanować ten wariant
- Na przejście w obie strony z przerwą przeznacz co najmniej 2 godziny.
- Po opadach wybierz buty z przyczepną podeszwą.
- W sezonie i w weekendy przyjedź rano, bo parkingi oraz sama trasa szybko się zapełniają.
- Jeśli podróżujesz z dzieckiem, nie oceniaj trasy wyłącznie po kilometrach. Kamienie wymagają uważnego stawiania kroków.
Ścieżka przyrodnicza Święta Katarzyna - Łysica ma około 1,7 km i według informacji Parku zajmuje mniej więcej 45-60 minut w jedną stronę. Dobrze potraktować ten czas jako minimum, a nie wynik do pobicia.
Łysa Góra i Święty Krzyż w kilku wariantach
Łysa Góra, nazywana także Świętym Krzyżem, ma około 595 m n.p.m. i jest drugim najważniejszym celem turystycznym w paśmie Łysogór. Na szczycie znajdują się klasztor, muzeum oraz punkt widokowy na gołoborze, dlatego wycieczka ma bardziej urozmaicony charakter niż samo wejście na Łysicę.
Najłatwiejsze wejście z Huty Szklanej
Trasa z Huty Szklanej jest dobrym wyborem dla osób, które chcą ograniczyć wysiłek. Ścieżka przyrodnicza na Łysą Górę ma około 1,6 km, a jej przejście zajmuje przeciętnie 45-60 minut. To wariant odpowiedni na krótki spacer, wyjazd rodzinny albo dzień, w którym pogoda nie zachęca do długiej wędrówki.
Plusem jest łatwe połączenie spaceru ze zwiedzaniem obiektów na szczycie. Minusem pozostaje mniejsza dzikość trasy, ponieważ w pobliżu celu spotyka się więcej turystów i grup wycieczkowych.
Wejście z Nowej Słupi
Droga z Nowej Słupi jest ciekawsza dla tych, którzy wolą poczuć rytm prawdziwego podejścia. Prowadzi przez las i kamienny trakt, a ścieżka przyrodnicza ma około 1,7 km. Krótki dystans nie oznacza jednak zupełnej łatwizny, szczególnie gdy kamienie są mokre lub oblodzone.
Ten wariant wybrałbym osobom, które chcą połączyć wysiłek z poznawaniem historii miejsca. Po drodze łatwiej zrozumieć, dlaczego Święty Krzyż jest nie tylko punktem widokowym, lecz także jednym z najważniejszych zabytkowych miejsc regionu.
Dłuższe przejścia dla osób z dobrą kondycją
Najciekawszym dłuższym wariantem w sercu pasma jest czerwony odcinek Głównego Szlaku Świętokrzyskiego imienia Edmunda Massalskiego między Świętą Katarzyną a Trzcianką. Ma około 18 km i prowadzi przez okolice Łysicy, Kakonina, Huty Szklanej oraz Łysej Góry.
To trasa liniowa, a więc trzeba wcześniej ustalić transport z punktu końcowego. Właśnie ten szczegół bywa najczęściej pomijany. Samo przejście może zająć około 5-7 godzin, ale dojście do parkingu, przerwy, zwiedzanie Świętego Krzyża i oczekiwanie na transport wydłużają cały dzień.
Nie polecam tego wariantu jako pierwszej wycieczki osobom, które rzadko chodzą po górach. Długość i monotonia leśnych odcinków mogą zmęczyć bardziej niż suma podejść. Za to dla doświadczonego piechura jest to najlepszy sposób, by zobaczyć różne oblicza Łysogór podczas jednej wyprawy.
Przeczytaj również: Szlak Orlich Gniazd bez pośpiechu - zamki, etapy i porady
Co sprawdzić przed długim przejściem
- czy połączenie powrotne działa w wybranym dniu i sezonie,
- czy wszystkie odcinki są otwarte,
- jaka będzie temperatura oraz widoczność,
- czy po drodze znajdują się miejsca, w których można uzupełnić wodę,
- czy telefon ma wystarczająco dużo energii do nawigacji i kontaktu awaryjnego.
Do planowania przydaje się aktualna mapa PTTK oraz mapa Parku. Aplikacja może pomóc, lecz nie zastąpi papierowej mapy lub zapisanej trasy offline, zwłaszcza gdy telefon traci zasięg albo szybko rozładowuje się w chłodzie.
Bezpieczeństwo, wyposażenie i zasady w parku
Największy błąd na tutejszych trasach polega na lekceważeniu podłoża. Góry są niskie, ale śliskie kamienie i korzenie potrafią spowodować upadek. Na krótką trasę wystarczą wygodne buty trekkingowe, woda, cienka warstwa przeciwdeszczowa i naładowany telefon.
Na całodniowe przejście zabieram także zapas jedzenia, małą apteczkę, powerbank oraz dodatkową warstwę odzieży. W lesie temperatura i wilgotność mogą wyraźnie różnić się od warunków na parkingu, a przy gołoborzach wiatr bywa odczuwalnie silniejszy.
Świętokrzyski Park Narodowy można zwiedzać wyłącznie po wyznaczonych szlakach i udostępnionych ścieżkach. Nie skracaj trasy przez las, nie wchodź na zamknięte odcinki i nie zabieraj kamieni z gołoborza. Pies może poruszać się na smyczy tylko na wskazanych przez Park odcinkach, między innymi na fragmencie drogi Huta Szklana - Łysa Góra.
Przed wyjazdem sprawdź komunikaty dotyczące zamkniętych szlaków, aktualnych warunków oraz biletów wstępu. Szczególnej uwagi wymagają okresowe ścieżki przyrodnicze, na przykład trasy udostępniane od 1 kwietnia do 31 października.
Jak dobrać trasę do własnego dnia w terenie
Na krótki rodzinny spacer wybrałbym Hutę Szklaną albo Świętą Katarzynę. Jeśli zależy Ci na najwyższym szczycie, postaw na Łysicę. Jeżeli chcesz połączyć przyrodę, historię i zwiedzanie, lepsza będzie Łysa Góra z podejściem od Nowej Słupi.
Na dłuższą wyprawę zarezerwuj cały dzień i zaplanuj powrót, zanim ruszysz z parkingu. Najważniejsza zasada brzmi prosto: wybierz trasę według rzeczywistej kondycji, pogody i czasu, a nie tylko według liczby kilometrów.
Świętokrzyskie szlaki nie wymagają alpinistycznego sprzętu, ale uczą rozsądnego podejścia do gór. Dobre buty, aktualna mapa, zapas czasu i respekt dla przyrody wystarczą, aby spokojnie odkryć Łysicę, Łysą Górę i leśne ścieżki najstarszego pasma górskiego w Polsce.
